Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki.
Brak zgody może wpłynąć na funkcjonalność serwisy! Polityka prywatności


logotype

 

Tomasz Niewodniczański stworzył jedną z największych prywatnych kolekcji kartograficznych na świecie oraz najprawdopodobniej największą kolekcję dokumentów i rękopisów związanych tematycznie z Polską.

Dr Tomasz Niewodniczański był jednym z najbardziej liczących się kolekcjonerów europejskich. Kolekcjonował przede wszystkim stare mapy, jak również stare dokumenty i rękopisy. Posiadał jedną z największych prywatnych kolekcji kartograficznych na świecie oraz najprawdopodobniej największą kolekcję autografów i rękopisów w Polsce.

Pasja Tomasza Niewodniczańskiego zaczęła się w 1968 roku, kiedy jego żona kupiła mu w prezencie w warszawskim antykwariacie na Nowym Świecie widok Damaszku z atlasu miast Civitates Orbis Terrarum (t. II) Brauna i Hogenberga, wydanego w Kolonii w r. 1575 roku. 

 

Niewodniczanski mapa Damaszku

Damascus: 1575, Braun and Hogenberg, Civitates Orbis Terrarum

 

Jego kolekcja kartograficzna dotycząca Polski liczyła około 2300 map i widoków polskich miast. Z czasem Niewodniczański rozszerzył swoje zainteresowania i zaczął zbierać także starodruki, dokumenty historyczne, listy i rękopisy pisarzy (m.in. Mickiewicza i Odyńca), rzadkie książki z dedykacjami. W jego kolekcji znalazły się też dokumenty związane z historią współczesną, jak listy z obozów koncentracyjnych czy też ulotki z czasów stanu wojennego.

 

Autograf rekopis Wladyslaw IV Waza Niewodniczanski

Władysław IV, król polski: Przywilej na kasztelanię gdańską dla Gerharda Denhoffa.
Z lewej strony u dołu podpis Króla Władysława IV: Vladislaus Rex
Warszawa 1 VII 1642. Pergamin. 80 x 47 + 13.5 cm.

 

Perłą kolekcji Niewodniczańskiego stał się niewielki, oprawiony w czarną skórę notes. To tzw. album Moszyńskiego - 99-stronicowy zeszyt własnoręcznie zapisany przez Adama Mickiewicza podczas pobytu na Krymie, w Odessie i w Moskwie, w którym znajdują się rękopisy 42 utworów - sonetów, elegii, ballad, bajek, erotyków i przekładów z Goethego.

W zbiorze rękopisów znalazły się również niepublikowane wcześniej dzieła Juliana Tuwima, na podstawie których powstałą książka Julian Tuwim. Utwory nieznane.

Przez lata Niewodniczański zapowiadał, że podaruje swoje zbiory polskim muzeom pod warunkiem, że Polska zwróci Niemcom zbiory Berlinki - zbiory Biblioteki Pruskiej (m.in. rękopisy Beethovena, a także Mozarta, Bacha, Paganiniego, Mendelssohna), które w czasie II wojny światowej trafiły do Polski i przechowywane są w Bibliotece Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W ostatnich miesiącach życia kolekcjoner za namową żony zmienił zdanie i w lutym zeszłego roku za pośrednictwem Niemiecko-Polskiej Fundacji Ochrony Zabytków Kultury przekazał kolekcję archiwaliów odnoszącą się do historii Polski w wieczysty depozyt Zamkowi Królewskiemu w Warszawie. Podarowany warszawskiemu Zamkowi Królewskiemu zbiór map oceniany jest przez ekspertów jako największa prywatna kolekcja kartograficzna na świecie. Kolekcja Niewodniczańskiego to przede wszystkim mapy, ale też bardzo cenne polonica, jak trzy akwaforty Canaletta z widokami Warszawy, dokumenty królewskie i listy związane z historią Polski, są tam też listy Adama Mickiewicza, Czesława Miłosza, Witolda Gombrowicza, Ignacego Paderewskiego oraz słynny notes Mickiewicza.

Kolekcja Tomasza Niewodniczańskiego jest wzorem dla wielu kolekcjonerów, w tym także dla mnie. Osobiście miałem okazję spotkać kilkakrotnie Pana Tomasza, w tym również wzbogacić jego zbiór książek z autografami i dedykacjami, który poszerzał aktywnie w ostatnich latach życia.

Zapraszam również do wysłuchania ciekawego wywiadu z Tomaszem Niewodniczańskim, w którym nawiązuje to tematu budowania swojej kolekcji, udanych zakupach, jak również szansach, które przeszły mu koło nosa. Wątek kolekcjonerski zaczyna się w 3 części wywiadu:

 

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn